بهداشت و ايمني هنگام كار با كامپيوتر
مقدمه
ارگونومي دانش بكارگيري تواناييهاي انسان و ملاحظه محدوديتهايشان در طراحي ابزار ها ، ماشينها ، سيستمها ، وظايف شغلي و محيط ميباشد . طراحي ارگونوميك به پيشگيري از آسيبها بوسيله كاهش استرس بيومكانيكي مي شود . استرس بيومكانيكي ، تعامل ميان خصوصيات مكانيكي بافتهاي انسان (اعضاي بدن ) و پاسخ آن اعضا به استرسهاي مكانيكي مي باشد . طراحي ارگونومي عملكرد مطمئن و ايمن و بهره ور را با كاهش اين استرسهاي بيومكانيكي بوجود آورد .
آنتروپومتري ؛ مطالعه ابعاد بدن انسان بر حسب اندازه ، وزن ، شكل ، خصوصيات مفصلي ، استقامت فيزيكي و دامنه حركتي مفصل مي باشد . نتايج شامل بكارگيري اطلاعات آماري كه اندازه ، وزن و شكل انسان را توضيح مي دهد ، مي باشد . توسعه مدلها و روشهايي كه حركت و عملكرد انسان را تحليل كند ، نيز از نتايج اين تحقيق است . موارد مهمي درباره ارگونومي و آنتروپومتري وجود دارد . چون طراحي محل نشستن ، ابزار ها و فضاهاي كاري ، 90% جمعيت را در برگيرد.
همراه با گسترش استفاده از كامپيوترها درباره اثرات بهداشتي مضر براي اپراتورهاي كامپيوترها هم گزارشاتي بدست آمده است .آگاهي دادن به كارفرمايان وكارمندان كمك مي كند واين مقاله بطور خلاصه پتا نسيلهاي خطر را بررسي مي كند وباكمك اين آگاهيها كارفرمايان مي تواننداز اثرات مضر كار با كامپيوترها بكاهند.
ارگونومي با كامپيوتر
ارگونومي كامپيوتريعني مطالعه و بررسي عوامل انساني در ارتباط با كامپيوتر اين دانش،شيوههاي تطبيق ابزارها و وسايل كار با بدن فرد را ارائه داده تا از بروز اثرات ناهنجار جلوگيري شود. طي چند سال اخير به اين دانش در زمينه توليد وسايل مختلف كامپيوتر توجه زيادي شده است . توليد كنندگان و طراحان ابزارها و وسايل سعي دارند تا با رعايت اصول ارگونومي، ميزان تاثيرات سوء وسايل بر بدن انسان را كاهش دهند. توليد كنندگان تجهزات وسايل كامپيوتر ( مانند صفحه كليد، ماوس، ميزو صندلي و ساير وسايل كامپيوتر اكنون سعي مي كنند تا محصولات را مطابق با اصول ارگونومي طراحي و توليد كنند. رعايت اصول ارگونومي سبب كاهش ضايعات چشم، سردرد و كمر درد اپراتورهاي كامپيوتر خواهد شد.
كاربرد كامپيوتر در زندگي بشر بسيار زياد است و تعداد زيادي از افراد ساعتهاي متمادي با كامپيوتر كار مي كنند. به همين دليل شناخت عوامل موثر در محيط كار با كامپيوتر اهميت زيادي دارد وجود شرايط نامناسب در محيط كاري و عدم توجه به موارد ايمني هنگام كار با كامپيوتر ممكن است در بلند مدت سبب بروز بيماريها و ناهنجاريها شود.
بيشتر كاربران كامپيوتر در محيط هاي سربسته و فضاهاي كوچك كار مي كنند كمترين ويژگيهاي يك محيط كاري مناسب براي كاربران كامپيوتر به قرار زير است.
كامپيوتر شامل يك صفحه نمايشگر ويك صفحه كليد ويك واحد پردازشگر مركزي است كه بسرعت جايگزين ماشينهاي تحريروديگر ماشينهاي اداري شده است .صفحه نمايشگر نمايش دهنده برنامه خروجي است كه كامپيوتر داده پردازي كرده است صفحه نمايش مي تواند تك رنگ (سبز يا سفيد ويا نارنجي برروي يك زمينه سياه يا پررنگ) باشد
صفحه كليد برنامه را وارد كرده وبه كاربر اجازه مي دهد كه اطلاعات را به حافظه كامپيوتر بفرستد.صفحه كليدها معمولا براي وارد كردن اطلاعات وجستجو وبررسي استفاده مي شود.صفحه كليد شبيه كليد ماشين تحرير استاندارد اما با كليدهاي اضافي ويژه وپردازشگراست .واحد پردازشگر مركزي به حافظه كامپيوتر وابسته است آن مركز عملكرد همه داده پردازي كامپيوتراست وبرآوردها وسازماندهي عبور اطلاعات ورودي وخروجي از سيستم را انجام مي دهد.كامپيوترها در ولتاژهاي بالا كار مي كننداما قدرتي كه آن ولتاژها را فراهم مي كند جريان بسيار كوچكي را توليد مي كند تجهيزات داده پردازي اطلاعات كامپيوترها حتما بايد با توجه به استانداردهاي بين المللي ايمني برآورد شوند.
اثرات بهداشتي
بدنبال گسترش استفاده از كامپيوترها موضوعاتي درباره اثرات بهداشتي بلاقوه آنها بيان شده است بيماريها شامل خستگي مفرط وخستگي وناراحتي چشم و كدر شدن بينايي وسردردها وفشار عصبي ودرد گردن وكمر وبازو وماهيچه بوده اند تحقيقات نشان داده است كه نشانه هاي آنها ممكن است نتيجه مسائل مربوط به محيط ومحل كار وتجهيزات اداري يا طراحي شغلي يا تركيبي از آنها باشد همچنين وابستگي با زمينه هاي الكترو مغناطيس نيز آنرا ارتقا داده است .
مشكلات مربوط به بينايي
اين مشكلات شامل ناراحتي وخستگي چشم هستند كه اغلب اوقات اين ناراحتيها به عنوان بيماريهاي اپراتورهاي كامپيوتري گزارش شده است.علائم بينايي ممكن است نتيجه روشنايي نامناسب ودرخشندگي صفحه ووضعيت بد خود صفحه باشد كه به هنگام خواندن متفاوت است معمولا اين مشكلات ممكن است توسط انطباق فيزيكي ومحيطي محلي كه كاربركامپيوتر كار مي كند بهبود بخشيده شوند .بعنوان مثال موقعيتهاي كاري وروشنايي بايد بگونه اي طراحي شوند كه از درخشندگي مستقيم ومنعكس شده در هر جاييكه ميدان ديد زمينه ناشي از صفحه هاي نمايشگريا سطوح محيط است خودداري شود. برخي از مشاغل كامپيوتري نيازمند نشستن طولاني در جلو كامپيوتر ميباشد بنابراين بسياري از افراد ممكن است نياز به عينكي داشته باشند كه از خستگي چشم وسردردجلوگيري كند بنابراين سنجشهاي بينايي بايد به سرعت براي تشخيص بموقع ضعف ديد واصلاح آن انجام گيرد.متخصصين چشم بايد از وضعيت ديد كاربران مطلع باشند همچنين كاربران كامپيوترها مي توانند جهت رفع خستگي چشم ازيك استراحت كوتاه بعداز هر يك ساعت كاري بهره گيرند تغييردر تمركز نيز يك راه رساندن استراحت به ماهيچه هاي چشمي است كاربربه درخشيدن نور ازسمتي به سمت ديگر اتاق يا تابش نور هميشگي از پنجره نيازمند است .
خستگي وناراحتي هاي اسكلتي – عضلاني
كار با كامپيوترها شايد نياز به اتاقي آرام براي زماني قابل توجه ومعمولا مربوط به حركات عادي كوچكي از چشمها وسر وبازوها وانگشتان داشته باشد نگهداري يك حالت ثابت براي مدت طولاني سبب خستگي ماهيچه ها مي شوداگر اين كار بطور مداوم صورت گبرد سرانجام ممكن است به صدمه ودرد ماهيچه كشيده شود .
همچنين كاربران كامپيوتر در معرض خطر بلقوه اي از بيماريهاي پيشرفته اسكلتي – عضلاني مانند سندرم تونل كارپال وتاندونها هستند .بيماريهاي اسكلتي – عضلاني به ماهيچه ها ومفاصل وتاندونها واعصاب صدمه ميرساند .
بزودي نشانه هاي بيماريهاي اسكلتي- عضلاني از جمله درد ومتورم شدن وكرخ شدگي وصدا كردن و خواب رفتگي دستها وافت نيرو وكاهش دامنه حركت ظاهر مي شود اگر كارگران هر كدام از نشانه هاي ذكر شده را داشته باشند بايد قورا به كارفرمايشان گزارش دهند اگراين نشانه ها بزودي درمان نشوند آنها مي توانند سبب افت نيرو در اثر درد مزمن و سطحي يا معلوليت هميشگي گردند .بحث ديگر مربوط به تابش پرتو مي باشد اعم از اينكه صدور پرتوهاي زمينه اي مانند اشعه ايكس ويا الكترو مغناطيس در فركانس راديويي و دامنه فركانس بسيار پايين براي سلامتي ايجاد خطر مي كند، برخي از كارگران از جمله زنان باردار سلامتي شان تحت تاثير صدور پرتوهاي الكترومغناطيس ناشي ازكار با كامپيوتر مي باشد .عمدتا خطر قرار گيري در معرض اشعه ايكس در نظر گرفته نمي شود زيراسطح ترازهاي منتشر شده بسيار پايين است .تا كنون هيچ دليل قاطعي پيدا نشد كه نشان دهد ترازهاي پايين امواج راديويي سلامتي اپراتورهاي كامپيوتر را در معرض خطر قرار دهد .مي توان برخي از طراحي هاي پست كار را به صورت افزايش فاصله بين اپراتور وكامپيوترتغيير دادكه اين امر باعث كاهش پتانسيل خطر امواج الكترو مغناطيس براي اپراتور در معرض مي شود .
روشنايي
نور بايد مستقيم باشد اما بطوريكه هنگامي كه مشغول كار با كامپيوتر است به چشمان اپراتور ندرخشد . بنابراين روشنايي براي اپراتوري كه متن وصفحه را مي بيند بايد كافي باشداما درخشندگي بگونه اي نباشد كه سبب خيرگي گردد.
خيرگي ممكن است سبب اذيت وعدم آسايش وكاهش در ديد كار وميدان ديد شود. جهت كاهش خيرگي، بازتاب از ديوارها وسطوح كاري ديدني در اطراف صفحه را محدود كنيد.اين سطوح بايد توسط يك رنگ ملايم وفاقد بازتاب نهايي رنگ شوند پست كاري ووضعيت روشنايي بايد به گونه اي طراحي شوندتا از بازتاب خيرگي ناشي از صفحه آشكار ساز ويا سطوح اطراف جلوگيري شود .
در انتخاب محل قرارگيري كامپيوتر دقت نماييد بطوريكه كامپيوتر در فاصله حدود 20 فوتي از پنجره قرار گيرد ومطمئن باشيدكه برخي روش مسدود كردن روشنايي خورشيد ويا پوشاندن وجود دارد.
يك روش مناسب جهت جلوگيري از خيرگي پنجره نصب پرده هاي كركره اي مي باشد.
فيلترهايي كه مستقيما به سطح نمايشگركامپيوتر نصب مي شوند مي توانند به كاهش خيرگي كمك كنند دو نوع فيلتر موجود مي باشد :
- فيلتر هايي با دانسيته طبيعي كه برخي از بازتابهاي روشنايي خروجي از صفحه نمايشگر را پخش مي كند
- فيلترهاي ريزبافت كه نه تنها روشنايي را متفرق مي كنند بلكه بسياري ازروشنايي بازتاب شده از سطح صفحه را توسط وسايلي جاسازي شده در صفحة رنگ شده در هم بافته اي از فيبر نايلوني جذب مي كنند آنها بايد يعنوان آخرين راه كار در نظر گرفته شوندزمانيكه سطح فيلتركثيف شده وديد يا خوانايي را كاهش مي دهند بايد تمييز شوند .
طراحي پست كاري
طراحي مناسب پست كاري ناراحتي هاي اسكلتي – عضلاني وبينايي ناشي از كار با كامپيوتر را كاهش خواهد داد.
- اپراتور در وضعيت نشسته و راحت در حين استفاده از كامپيوتر باشد ودر مورد صفحه نمايشگر و صفحه كليد ومستند سازي رعايت موارد ايمني را بنمايد.
- وضعيتي ايجاد كند كه در حين كار از پشت وپا ها وبازوها حفاظت كند .
- از صندليهاي استفاده شود كه بطور عمود قابل تنظيم باشد بطوريكه به كاربردر تنظيم صفحه نمايش وصفحه كليد اجازه دهد .
- مطمئن باشيد كه ارتفاع صندلي مناسب باشد تا قسمت پشت بدن را نگهدارد .
- مطمئن باشيد نگهدارنده هاي مستندي كه استفاده مي شود به وضعيت اپراتور وبدن بدون ناراحتي چشمها وگردن وشانه وما هيچه هاي پشت اجازه مي دهند .
در طراحي پست كاري بخشي از وظايف بايد شامل بررسي وضعيت قرار گيري صفحه كليد ونمايشگر باشد .
بعنوان مثال اگر در شغلي لازم باشد كه اپراتور مرتبا به صفحه نمايش بنگرد سطح مستندات بايد جلوي اپراتور باشد وصفحه در صورت امكان جانبي باشد .
كاركنان بايد فضاي كاري كافي داشته باشند تا هر وظيفه اي را كه مقتضي شغلشان است انجام دهند ابعاد بدن فرد هم بايد بررسي گردد چرا كه در طراحي پست كاري و دسترسي به ملحقات مختلف تاثير خواهد گذاشت .
بطور عمومي بايد در طراحي پستهاي كاري كامپيوتري تعدادي ويژگي قابل تنظيم مناسب پيش بيني شود .همچنين كارمند بايد جا پاي كافي داشته باشد تا بتواند پاها را به سمت بيرون دراز كند به سبب اينكه از برخي از حالتهاي پارااستاتيكي كه نتيجه نشستن با پاها در وضعيت ثابت در طولاني مدت ايجاد مي شود جلوگيري كند . عمدتا در محيط كار پست كار به سطح كار وصندلي وتجهيزات كامپيوتري ومرتبطات بيشتر ديگري بستگي دارد.
صندلي ها : صندلي ممكن است يك فاكتور بسيار مهم در پيشگيري از كمر درد باشد به همان نحو نيز سبب بهتر كردن يا بهبود يافتن كارايي كارمندان در محل كار مي شود . در بيشتر ادارات كارمندان اكثر وقتشان را به حالت نشسته مي گذرانند طراحي صندلي مناسب وقابل تنظيم براي راحتي انجام كار بسيار مهم است همه تنظيمات بايد بنحوي وضعيت نشستن را آسان ساخته باشد .
مقياس مخصوص انتخاب صندلي در پاراگرافهاي زير بحث شده است :
ارتفاع صندلي : وقتي كارمند 8-6 ساعت از صندلي استفاده مي كند ارتفاع صندلي وسطح كار بسيار مهم مي باشد ابعاد بدن انسان، نقطه شروع تعيين ارتفاع صحيح صندلي وارتفاع مربوط به پس زانو مي باشد و آن ارتفاعي است كه از كف اتاق تا نقطه اي در عقب خط تاي زانومي باشد .
ارتفاع صندلي وقتي صحيح است كه تمام كف پا بتواند روي كف اتاق يا زير پايي باشد وناحيه كمر اززانو كمي بلندتر از نشيمنگاه صندلي باشد اين كار سبب مي شود خون آزادانه در پاها وزانوها حركت كند .
طراحي نشيمنگاه :
در اين امر اندازه وشكل دو فاكتور مهم هستند .نشيمنگاه بايد نسبتا مقعر با تودوزي نرم ومدور يا آبشاري در قسمت لبه باشد كه به توزيع وزن كمك خواهد كرد وهمچنين ممكن است از كشيدن صندلي به قسمت جلو جلوگيري نمايد. زاويه نشيمنگاه هم بايد در نظر گرفته شود. برخي موارد انتخابي شامل نشيمنگاهي است كه داراي شيب نسبي به سمت پايين در قسمت كمر يا شيبي به سمت جلو دارد كه فشاركمتري را براي ناحيه تحتاني بوجود مي آورد.
دسته هاي صندلي: دسته هاي صندلي بايد به اندازه كافي كوتاه وپايين باشد تا سطوح زير كار مناسب باشد وكاربر بتواند به اندازه كافي به سطح كار نزديك باشد. ممكن است صندلي با دسته قابل تنظيم تهيه گردد .
تكيه گاه : يك تكيه گاه مناسب بايد كمر واندام تحتاني را حفظ كند تكيه گاه صندلي بايد وضعيت راحتي را ايجاد نمايد وبه آساني قابل تنظيم باشد .
طراحي كامپيوترها :
صفحه نمايش : بيشتركامپيوترها صفحه كليد وصفحه نمايشگر جداگانه دارند اين امر اجازه مي دهد كه صفحه كليد ونمايشگر بطور مناسب براي كارمندان جايگذاري شود جايگذاري مناسب مهم است چرا كه ممكن است كاربر زمان قابل توجهي را صرف نگاه كردن به نمايشگر كند.صفحه ها داراي كنترلگرهايي براي ماهيت درخشندگي براي كاربر مي باشد صفحه هاي كه بطور افقي مي گردند يا شيب دارند ويا بطور عمودي بالا مي روند كاربر را در انتخاب زاويه ديد بهينه ياري مي كنند . بالاترين خط صفحه نبايد بالاتر از چشمان كاربر باشد صفحه وتجهيزات نگهدارنده بايد به يك ميزان از چشم فاصله داشته باشند( با اجتناب از تغيير مداوم تنظيم عدسي )بطوريكه اپراتور بدون حركت دادن اضافي گردن وكمر بتواند براحتي ببيند.افرادي كه نزديك بين هستند در حين كار با كامپيوتر براي كاهش انحراف عدسي چشمشان بايد از عينكهايي با عدسي مخصوص به خود استفاده كنند .
صفحه كليد : صفحه كليد بايد جدا شدني و قابل تنظيم باشد تا زاويه ووضعيت مناسب را تضمين كند وبراي كاربر راحت باشد در سطح كار پايينتر از نرمال ممكن است نياز به نگهداري بازوهاي اپراتور در يك وضعيت راحت از طريق نصب صفحه كليد وسيعتر يا سيني باشد. ضخامت وشيب صفحه كليد در تعيين ارتفاع مهم مي باشد .
وضعيت كاري كه ترجيحا براي اپراتورها در نظر گرفته مي شود بصورت ساعد هاي موازي با كف وآرنج ها در طرفين است كه به دستها اجازه مي دهد تا به آساني روي صفحه كليد حركت كند مچ بايد در امتداد ساعد باشد قرار دادن مچ بصورت جداشدني بر روي صفحه كليد به نگهداري مچها ودستهاي اپراتور در يك وضعيت مستقيم وقتي با كليد كار مي كند كمك مي كند .
موس : بايد در كنار اپراتور در محل تاي بازويش با بدن جاگذاري شده باشد وقتي كه يك خط مستقيم بين دست وساعد را نگهميدارد بالاي بازو نبايد وسيعتر از ناحيه كار با موس باشد همچنين سطح فوقاني مچ بايد هموارباشد نه زاويه دار. وجود يك سطح صاف زير موس به نگهداري مچها بطور راست كمك مي كند .
ويژگيهاي يك محيط كاري مناسب براي كاربران كامپيوتر:
بيشتر كاربران كامپيوتر در محيط هاي سربسته و فضاهاي كوچك كار مي كنند كمترين ويژگيهاي يك محيط كاري مناسب براي كاربران كامپيوتر به قرار زير است.
1ـ وجود سيستم تهويه مطبوع
2ـ نور كافي و مناسب
3ـ استفاده از ميز مخصوص كه داراي عرض و ارتفاع استاندارد باشد.
4ـ استفاده از صندلي مخصوص كامپيوتر كه ارتفاع آن طوري تنظيم شود كه ستون فقرات كاربر را آزار ندهد.
5ـ استفاده از زيرپايي براي جلوگيري از بي حسي پا.
6ـ كف پوش اتاق از جنس چوب يا پلاستيك باشد تا الكتريسيته ساكن توليد نكند.
با وجود رعايت نكات فوق، باز امكان بروز بيماريهاي خاص براي اپراتور وجود دارد كم تحركي هنگام كار با كامپيوتر ، چشم دوختن در مدت طولاني به صفحه مانيتور و حركات يكنواخت و تكراري مچ دست ، ممكن است سبب بروز انواع ناهنجاريها شوند.
با وجود رعايت نكات فوق، باز امكان بروز بيماريهاي خاص براي اپراتور وجود دارد كم تحركي هنگام كار با كامپيوتر ، چشم دوختن در مدت طولاني به صفحه مانيتور و حركات يكنواخت و تكراري مچ دست ، ممكن است سبب بروز انواع ناهنجاريها شوند.
براي مقابله با اين ناهنجاريها نكات ساده و مهم بعدي را هنگام كار با كامپيوتر رعايت كنيد:
1ـ به تناوب از پشت ميز كامپيوتر برخاسته، كمي استراحت كنيد و با نرمشهاي خيلي ساده، گردن ، بازو ، مچ د دست و پاها را حركت دهيد.
2ـ صفحه مانيتور ( صفحه نمايش ) را طوري تنظيم كنيد تا ستون فقرات شما بطور مستقيم قرار گرفته و چشمان شما باصفحه نمايش در يك خط مستقيم قرار گيرند.
3ـ پاها را طوري روي ، زيرپايي قرار دهيد كه با بدنتان يك زاوية 90 درجه بسازد.
آنترپومتري:
نظر به اينكه در وضعيتهاي طبيعي بدن ، تنه . بازوان . و پاها در گير كار استاتيك نميشوند حركات طبيعي يكي از مهمترين بخشها در انجام كار با راندمان بالا تلقي ميگردد . لذا بايد محيط كار را به گونه اي طراحي نمود تا با ابعاد بدن كارگر كاملا تطبيق داشته باشد در چنين وضعيتي نياز به دانستن اين ابعاد جهت طراحي محيطهاي كاري اهميت به سزايي داشته و پاسخگوي اين نياز مهم دانش آنتروپومتري است .
آنتروپومتري Anthropometery كلمه اي يوناني است كه از دو واژه Anthropo به معني انسان و metery به معني سنجش ، تشكيل شده است .
بطور كلي اندازه گيري ابعاد بدن در دو وضعيــت صورت مي گيرد:
1-وضعيت ساكن
2-وضعيت متحرك
دروضعيت ثابت اندازه گيري بدن در حالتي صورت ميگيرد كه بدن هيچ حركتي نداشته باشد واين اندازه گيري را اصطلاحا آنتروپومتري استاتيك ميگويند. در وضعيت متحرك اندازه گيري ابعاد بدن در حالتي كه بدن در حالت حركت ميباشد ، صورت خواهد گرفت . اين اندازه گيري نيز آنتروپومتري ديناميك گفته ميشود. بطور كلي آنتروپومتري شامل اندازه گيري اندازه هاي مختلفي از طول بدن ، وزن ، و حجم اندامها . فضاي حركتي و زواياي حركتي هر يك از اندازه ها بوده و در نهايت تهيه آمار و اطلاعات منتج از آن در تعيين شكل و اندازه ابزار و وسايلي است كه در محيط كار مورد استفاده اين افراد قرار ميگيرد .
بطور كلي آنتروپومتري در دو زمينه كاربرد دارد:
1. براي تطبيق و نتاسب ماشين با انسان در جهت راحتي و افزايش راندمان كاربر
2. جهت استاندارد سازي وسايل و تجهيزات مورد استفاده براي يك فرد يا كل جامعه
در اين زمينه علاوه بر ابعاد بدن ، نوع وسايل و تجهيزات مورد استفاده . جنس ، ميزان تحمل نيرو و فشار و ساير فاكتورها ي مربوطه به انسان از قبيل سن ، جنس ، نژاد ، ساختار بدني (ورزشكار ، چاق . لاغر ) نوع شغل ، رژيم غذايي ، وضعيت سلامتي ، وضعيت بدن Posture ، زمان (ابتداي روز .،پايان روز ) ، تغييرات ارادي (مثل منقبض كردن عضله ) . لباس و تجهيزات فردي مورد توجه قرار ميگيرد . كه البته مهمترين آنها سن ، جنس و تفاوتهاي نژادي ميباشد .
استانداردهاي ابعاد مناسب صندلي براي كارهاي كامپيوتري:
1-پشتي صندلي بايستي به هر زاويه اي قابل تغيير بوده به وضعيت دلخواه درآيد.
2-ارتفاع پشتي بين 48 تا 82 سانتيمتر بالاي كف صندلي مناسب بوده و قسمت بالايي پشتي بايد كمي مقعر باشد . بهتر است عرض پشتي 32 تا 36 بوده و براي افزايش بازدهي آنها در تمام صفحات افقي به شعاع 50 تا 40 سانتيمتر مقعر باشد .
3-روي پشتي بايد از بالشتك مناسب كمري استفاده گردد بطوريكه مهره كمري سوم تا خاجي پوشانده شود مثلا ارتفاع 10 تا 20 سانتيمتر بالاي پايينترين سطح نشيمنگاه مناسب ميباشد.
4-سطح نشيمنگاه بايد 45 تا 40 سانتيمتر عرض داشته و از جلو تا عقب 42 تا 38 سانتيمتر طول داشته باشد . يك تو رفتگي جزيي در كفه به همراه لبه رو به بالا (زاويه 4 تا 6 درجه ) ، از ليز خوردن باسن جلوگيري ميكند و يك بالشتك سبك دو سانتيمتري نيز كه غير قابل نفوذ باشد و از ليز خوردن و عرق كردن جلوگيري ميكند استفاده گردد.
5-استفاده از زير پايي براي جلوگيري از آويزا ن ماندن پاي افراد كوتاه قد بسيار مهم است ( اصولا وجود زير پايي شيب دار براي كاهش فشار وارده بر كمر بسيار مهم ميباشد )
6-ارتفاع صفحه كليد نسبت به كف اتاق 62 تا 88 سانتيمتر
7-ارتفاع مانيتور نسبت به كف اتاق 90 تا 128 سانتيمتر
8-زاويه نگهدارنده كاغذ 0 تا 90 درجه
9-عرض تكيه گاه مچ (زير مچي ) حداقل 1 سانتيمتر
10- شيب صفحه كليد 5 تا 15 درجه
11-ارتفاع دسته صندلي از كف صندلي 28 سانتيمتر
12-فاصله چشم از مانيتور 43 سانتيمتر.
توصيه هايي براي جلوگيری از آسيب هاي چشمي در حين كار با كامپيوتر:
نظر می رسد با فراگيرتر شدن بكارگيری كامپيوتر تعداد كسانيكه از مشكلات چشمی و بينایی رنج مي برند روبه افزايش باشد.
مهمترين علائم عبارتند از: خستگی چشم، خشكی چشم، سوزش، اشك ريزش و تاری ديد. همچنين ممكن است سبب درد در گردن و شانه ها نيز بشود.
با رعايت توصيه های زير می توان تا حد بسيار زيادی از آسيب های چشمی جلوگيری کرد:
۱. سعی كنيد بطور ارادی پلك بزنيد. اين كار سبب مي شود سطح چشم شما با اشك آغشته شده و خشك نشود. در صورتيكه مشكل شما شديد باشد مي توانيد از قطره های اشك مصنوعی استفاده كنيد.
۲. مركز مانيتور بايد حدود ۱۰ تا ۲۰ سانتي متر پايين تر چشمان شما باشد. اين وضعيت علاوه بر اينكه باعث مي شود پلك ها پايين تر قرار گيرند و سطح كمتری از چشم در معرض هوا باشد. از خستگی گردن و شانه ها نيز مي كاهد. در اين موارد هم بايد مانيتور را در ارتفاع مناسب قرار داد و هم ارتفاع صندلی را نسبت به ميزكار تنظيم كرد بطوريكه ساعد شما هنگام كار با keyboard موازی با سطح زمين باشد.
۳. مانيتور خود را طوری قرار دهيد كه نور پنجره يا روشنايی اتاق به آن نتابد. هنگام كار با كامپيوتر سعی كنيد پرده ها را بكشيد و روشنايی اتاق را نيز به نصف وضعيت معمولی كاهش دهيد
۴. به چشمان خود استراحت دهيد. سعی كنيد هر ۵ تا ۱۰ دقيقه چشم خود را از مانيتور برداشته و به مدت ۵ تا ۱۰ ثانيه به نقطه ای دور نگاه كنيد. اين كار سبب استراحت عضلات چشم مي شود. همچنين به شما وقت مي دهد پلك بزنيد و سطح چشم شما مرطوب شود.
۵. اگر مجبوريد كه متناوبا به يك صفحه نوشته و مانيتور نگاه كنيد (خصوصا در مورد تايپيست ها) ممكن است چشم شما خسته شود زيرا بايد تطابق خود را تغيير دهد. برای جلوگيری از اين مسأله سعی كنيد صفحه نوشته شده را در حداقل فاصله و هم سطح با مانيتور قرار دهيد. برای اينكار مي توانيد از copyholder استفاده كنيد.
۶. فاصله مانيتور با چشمان شما بايد ۵۰ تا ۶۰ سانتي متر باشد.
۷. روشنايی و كنتراست مانيتور خود را تنظيم كنيد. ميزان روشنايی مانيتور بايد با روشنايی اتاق هماهنگی داشته باشد. يك روش برای تنظيم روشنايی مانيتور اين است كه به يك صفحه وب با زمينه سفيد نگاه كنيد. اگر سفيدی صفحه برای شما مثل يك منبع نور است روشنايی مانيتور زياد است و بايد آن را كم كنيد. در مقابل، اگر صفحه كمی خاكستری به نظر مي رسد روشنايی را زياد كنيد.
۸. اگر علي رغم رعايت توصيه های گفته شده باز هم دچار علائم هستيد مي توانيد از عينك های مخصوص استفاده كنيد زيرا گاهی مشكل در ديد متوسط است. ما بطور معمول كمتر از ديد متوسط استفاده مي كنيم زيرا بيشتر اوقات يا اشياء دور را نگاه می کنيم و يا اشياء نزديك. ولی مانيتور كامپيوتر دقيقا در فاصله ای از چشم قرار مي گيرد كه مربوط به ديد متوسط است. برای دريافت عينك مناسب كامپيوتر به چشم پزشك مراجعه كنيد.
۹. هنگام كار با كامپيوتر سعی كنيد گردن خود را راست نگهداشته و شانه را عقب بدهيد. قوز كردن هنگام كار طولانی با كامپيوتر سبب دردهای گردن و شانه ها مي شود. كاملا پشت خود را به صندلی بچسبانيد. همچنين ارتفاع صندلی خود را طوری تنظيم كنيد كه كف پاها روی زمين قرار داشته و زانوی شما در زاويه ۹۰ درجه قرار داشته باشد. Keyboard و Mouse بايد پايين تر از آرنج و نزديك دستان شما قرار داشته باشد.
چند راهكار مفيد براي تسكين خستگي چشم ناشي از كار با رايانه:
در حاليكه ممكن است خستگي چشم ناشي از كار با رايانه تاثير دايمي به روي بينايي نداشته باشد، اما بدون شك مخرب و كاملا نامطلوب و ناخوشايند است. محققان موسسه مايوكلينيك چند راهكار را براي تسكين و كاهش اين خستگي و فشار بر روي چشمها پيشنهاد كردهاند كه عبارتند از:
1- به چشمهايتان استراحت بدهيد؛ در طول روز با تمركز بر روي هر چيز ديگري به جز صفحه رايانه چشمها را در حالت استراحت و آرامش قرار دهيد.
2- محل خود را تغيير دهيد. سعي كنيد هر 2 ساعت يك بار از جاي خود برخاسته و كمي راه برويد. چنانچه امكان دارد براي چند لحظه به پشت دراز كشيده و چشمهايتان را ببنديد.
3- پلك بزنيد. بسياري از كاربران رايانهاي حتي به اندازه كافي پلك نميزنند. اين امر منجر به خشك شدن چشم و مشكلات ديگري ميشود.
براي اينكه به دفعات بيشتر پلك بزنيد بايد يك تلاش هوشيارانه داشته باشيد. چنانچه اين امر مؤثر نبود، ميتوانيد از قطرههاي چشم كه نيازي به تجويز پزشكي ندارد، استفاده كنيد.
4- از عينك مناسب استفاده كنيد. اگر از عينك يا لنز استفاده ميكنيد نيز بايد مطمئن شويد كه عدسي آن براي كار با رايانه مناسب است.